Nieuws

09-10-2020

Wat is een angststoornis?

Angst is een functionele emotie die ons helpt te overleven. In dreigende situaties helpt deze natuurlijke reactie je om mogelijk gevaar te vermijden. Maar wat als de angst niet ophoudt?

Leven met een angststoornis
Jaarlijks kampt één op de acht Nederlanders met een angststoornis. Deze psychische stoornis hoort bij de drie meest voorkomende psychische klachten. Maar wat betekent het precies om te leven met een angststoornis?

Iedereen is wel eens bang of angstig voor iets. Angst heeft namelijk ook een beschermende en nuttige functie. Zo waarschuwt angst voor gevaar en stelt het je scherp in bepaalde situaties. Het komt echter voor dat angstklachten lang aanhouden en een negatieve invloed hebben op je dagelijkse leven. Het kan zijn dat er sprake is van zo’n grote angst, vaak gepaard met vermijdingsgedrag, dat normaal functioneren in de maatschappij lastig wordt. We spreken dan van een angststoornis of fobie. 

Hoe ontstaat een angststoornis?
Stel je voor dat je een zware aardbeving meemaakt. Bang zijn is in dat geval een hele normale reactie. Je hart gaat sneller kloppen, je begint te zweten en je gaat sneller ademhalen. Al die signalen hebben een functionele rol om je te waarschuwen voor het gevaar.

Wanneer je angstig bent maakt je lichaam automatisch dopamine, serotonine, noradrenaline, glutamaat en gamma-aminoboterzuur (GABA) aan. Hierdoor raakt je lichaam in een staat van paraatheid en kun je snel reageren in een mogelijke gevaarlijke situatie met een ‘fight, flight or freeze’ reactie (vechten, vluchten of bevriezen). Bij een angststoornis is deze natuurlijke ‘angst-reactie’ in je hersenen verstoord. Door die verstoring krijg je angst-signalen zonder dat je je begeeft in een gevaarlijke situatie.

 

De oorzaken van een angststoornis
De oorzaken van een angststoornis zijn per persoon verschillend en kunnen ook wisselen per type angststoornis. In de meeste gevallen is er sprake van een combinatie van erfelijke kwetsbaarheid, je persoonlijkheid en het meemaken één of meerdere traumatische gebeurtenissen.

 

Aanleg & persoonlijkheid
Je genetische aanleg kan ervoor zorgen dat je sneller een angststoornis ontwikkelt dan een ander. Zo komt een dwangstoornis of sociale fobie soms vaker voor in een familie. Ook je persoonlijkheid kan je gevoeliger maken voor het ontwikkelen van angstklachten. Wanneer je van nature bijvoorbeeld snel bezorgd of somber bent kan dit het risico op een angststoornis verhogen.


Angst & trauma
Een angststoornis kan ook ontstaan door het meemaken van één of meer traumatische gebeurtenissen of langdurige stressvolle situaties. Bijvoorbeeld verwaarlozing, mishandeling, seksueel misbruik, eenzaamheid of gebrek aan een sociale steun.


Angststoornis door somatische aandoening
Een andere oorzaak kan zijn dat je angstcircuit uit balans is. Je maakt dan bijvoorbeeld teveel of te weinig stoffen (neurotransmitters) aan in je hersenen die invloed hebben op je angstsignalen. Het kan zijn dat je hierdoor automatisch meer stress en angst ervaart in je dagelijkse leven of heftiger reageert in bepaalde situaties.

 

Een angststoornis herkennen
Afhankelijk van het type fobie kunnen er verschillende soorten symptomen zijn. De meest voorkomende symptomen zijn:

  • Duizeligheid
  • Verlamd gevoel
  • Tintelingen
  • Hartkloppingen
  • Zweten
  • Rusteloosheid
  • Slapeloosheid
  • Dwanggedachten of -handelingen
  • Vermijdingsgedrag

Verschillende soorten angststoornissen

Paniekstoornis (en agorafobie)

Mensen met een paniekstoornis zijn bang om de controle over zichzelf te verliezen. De symptomen die bij paniek optreden, zoals hartkloppingen, zweten, trillen, misselijkheid of duizeligheid, leiden tot gedachten als het idee flauw te vallen, dood te gaan of gek te worden. Paniekaanvallen komen vaak onverwacht en er ontstaat anticipatie angst, angst voor de angst. Sommige mensen gaan uit angst voor paniekaanvallen situaties vermijden waarin ze vrezen dat de aanvallen zouden kunnen optreden. Bekende situaties zijn rijen aan de kassa, drukken ruimtes, de roltrap, een plek midden in het theater, kortom situaties waarin men vreest niet weg te kunnen als paniek optreedt. Als je deze situaties gaat vermijden spreken we van agorafobie (letterlijk: pleinvrees).  

Sociale fobie

Iemand met een sociale fobie ervaart angst in een sociale situatie, waarin men vooral bang is kritisch of negatief beoordeeld te worden door anderen. Het gaat bijvoorbeeld om de angst om bepaald gedrag te vertonen (blozen, stotteren, trillen), om te blunderen of om niet aardig gevonden te worden. Hierdoor neigen mensen met een sociale fobie deze situaties te ontvluchten of te vermijden. Mensen met faalangst richten de aandacht doorgaans liever niet op zichzelf, vanwege een gebrek aan zelfvertrouwen. Faalangst of verregaande verlegenheid zijn vaak te herleiden tot sociale fobie. Het vermijdingsgedrag kan zover gaan dat het belemmerend werkt in het dagelijks functioneren. Dan spreken we van een sociale fobie.

Dwangstoornis (obsessieve compulsieve stoornis | OCS)

Een obsessieve compulsieve stoornis, ofwel dwangstoornis, is de drang om steeds bepaalde handelingen en gedachten te herhalen. Bij obsessies (dwanggedachten) dringen vaak negatieve gedachten op. Inhoudelijk hebben de dwanggedachten vaak betrekking op besmetting met ziekte of vuil, fouten maken met rampzalige gevolgen, eigen agressief gedrag, ongewenste seksuele gedachten en godslaster. Deze gedachten, impulsen of voorstellingen worden genegeerd, onderdrukt of geneutraliseerd met andere gedachten of handelingen (compulsies). Bekende voorbeelden van compulsies zijn controledwang, schoonmaken (smetvrees) en ordenen of symmetrie handhaven.

Gegeneraliseerde angststoornis (piekerstoornis)

Een gegeneraliseerde angststoornis (GAS) gaat gepaard met lichamelijke spanningsverschijnselen zoals rusteloosheid en een opgejaagd, nerveus gevoel. Centraal staat de voortdurende zorg over allerlei dagelijkse zaken. Iemand met een gegeneraliseerde angststoornis maakt zich bijvoorbeeld druk over de financiën terwijl er helemaal geen geldproblemen zijn. Eigenlijk kan alles aanleiding zijn om je zorgen over te maken: ziekte, ongeval, overlijden, werk, de boodschappen doen, vakantie, noem maar op. Daarom wordt GAS ook wel een piekerstoornis genoemd.

Hypochondrie

Een hypochonder heeft een zeer sterke en grote angst om een ziekte te krijgen of te hebben. Die angst is niet reëel, maar de ziektevrees is moeilijk weg te nemen. Ondanks geruststelling door een arts en uitvoerig medisch onderzoek blijft iemand met hypochondrie ongerust en angstig. Hypochondrie kan net als andere angststoornissen leiden tot vermijdingsgedrag, of juist tot overmatig controleren van het lichaam en voortdurend geruststelling zoeken bij anderen.

Enkelvoudige fobieën of specifieke fobie

Een enkelvoudige fobie is een gerichte angst voor bepaalde dingen, dieren of situaties. De angst kan gepaard gaan met heftige lichamelijke verschijnselen en paniekgevoelens. De persoon in kwestie weet meestal goed dat zijn angst niet reëel is, maar de angst wint het van het gezonde verstand. Veel voorkomende fobieën zijn hoogtevrees, vliegangst, claustrofobie, angst voor de tandarts, spinnen en muizen. Een enkelvoudige fobie gaat vrijwel altijd gepaard met vermijdingsgedrag, of de situatie wordt met grote angst doorstaan.

Angststoornis behandeling U-center

Vaak komt een angststoornis niet alleen, maar zijn er ook andere psychische aandoeningen en onderliggende oorzaken die je klachten in stand houden. We werken daarom vanuit een integrale aanpak, waarin we alles dat van invloed is op jouw leven meenemen. In een intensief traject in ons behandelcentrum doen wij er alles aan om je te helpen, zodat je in korte tijd vooruitgang boekt en grip krijgt op je angsten.

 

Primair richt de behandeling van een angststoornis zich op het omgaan met de angstklachten en het doorbreken van het vermijdingsgedrag. Tijdens de behandeling gaan we ook dieper in op de achterliggende oorzaken van je angststoornis. Net als bij depressie weten we dat angstklachten terug kunnen keren. Dit kan gebeuren onder invloed van stress. Het is daarom belangrijk om op tijd signalen daarvan te leren herkennen. Met behulp van een persoonlijk ontwikkelingsplan leer je steeds beter om te gaan met een mogelijke kwetsbaarheid voor angstklachten.

Op zoek naar een angststoornis behandeling?

Bij U-center volg je een intensief traject in ons behandelcentrum, zodat je in korte tijd vooruitgang boekt en grip krijgt op je angsten. Meld je direct aan of neem contact op voor een persoonlijk advies.

Neem contact op Neem contact op

Wil je graag meer informatie over onze aanmeldprocedure en aanpak? Meld je aan voor het webinar en chat live met ons.

Aanmelden