Een bipolaire stoornis: de kenmerken
Iedereen voelt zich weleens somber of juist heel energiek. Maar misschien merk je dat jouw stemmingen veel heftiger zijn of langer aanhouden dan je wilt of verwacht. De ene periode kost alles moeite en voelt zelfs opstaan als een uitdaging. Op andere momenten bruis je juist van de energie, slaap je weinig en lijkt alles moeiteloos te gaan.
Als je jezelf hierin herkent, vraag je je misschien af of er meer aan de hand is. In deze blog lees je welke kenmerken ‘kunnen’ passen bij een bipolaire stoornis, hoe je de signalen herkent en wanneer het verstandig is om professionele hulp te zoeken.
Wat is een bipolaire stoornis?
Misschien herken je het wel. Er zijn periodes waarin je nauwelijks energie hebt, somber bent en zelfs de kleinste dingen veel moeite kosten. Maar er zijn ook momenten waarop je je juist opvallend goed voelt. Je bruist van de energie, hebt weinig slaap nodig, zit vol plannen en hebt het gevoel dat alles lukt. Als deze uitersten elkaar afwisselen, vraag je je misschien af of er meer aan de hand is.
Een bipolaire stoornis is een psychische aandoening waarbij depressieve perioden worden afgewisseld met manische of hypomane episoden. Het gaat daarbij niet om gewone stemmingswisselingen, maar om veranderingen die invloed hebben op hoe je denkt, voelt en functioneert.
Een bipolaire stoornis is een chronische aandoening. Dat betekent niet dat je voortdurend klachten hebt. Veel mensen hebben lange periodes waarin het goed met hen gaat. Met de juiste behandeling, begeleiding en aandacht voor leefstijl is het vaak mogelijk om de aandoening beter onder controle te houden en de kans op nieuwe episoden te verkleinen.
Maar het is belangrijk om te weten dat niet iedere stemmingswisseling wijst op een bipolaire stoornis. Daarom is een zorgvuldige diagnose door een psycholoog of psychiater altijd belangrijk.
Hoe ontstaat een bipolaire stoornis?
Misschien vraag je je af hoe het kan dat je deze klachten hebt ontwikkeld. Daar is helaas geen eenvoudig antwoord op. De precieze oorzaak van een bipolaire stoornis is nog niet bekend. Wel weten we dat verschillende factoren een rol kunnen spelen.
Zo kan erfelijke aanleg van invloed zijn. Komt een bipolaire stoornis in je familie voor, dan is de kans groter dat je zelf ook een stemmingsstoornis ontwikkelt. Tegelijkertijd zijn er ook veel mensen bij wie de aandoening voorkomt zonder dat iemand anders in de familie hiermee te maken heeft.
Soms kan een ingrijpende gebeurtenis een manische, hypomane of depressieve periode uitlokken. Denk aan langdurige stress, een verlies, relatieproblemen of een periode waarin je nauwelijks slaapt. Maar ook positieve veranderingen, zoals een nieuwe baan, een verhuizing of de geboorte van een kind, kunnen zoveel impact hebben dat ze een episode in gang zetten.
Bij sommige mensen wordt een bipolaire stoornis pas na meerdere depressieve perioden ontdekt. Pas wanneer zich voor het eerst een manische of hypomane episode voordoet, wordt duidelijk dat er sprake is van een bipolaire stoornis. Ook een psychose, depressie of manische episode na een bevalling kan een eerste aanwijzing zijn.
De diagnose van een bipolaire stoornis
Misschien herken je jezelf in de kenmerken die je in deze blog hebt gelezen. Dat betekent niet automatisch dat je een bipolaire stoornis hebt. Niet iedereen met deze aandoening ervaart dezelfde klachten en ook andere psychische aandoeningen kunnen stemmingswisselingen veroorzaken. Daarom is een zorgvuldige diagnose belangrijk.
Een psycholoog of psychiater stelt de diagnose niet op basis van één gesprek of één periode waarin je je somber of juist heel energiek voelt. Er wordt gekeken naar je klachten over een langere periode. Zo wordt onderzocht of je één of meer manische episoden hebt doorgemaakt, of dat sprake is geweest van depressieve episoden in combinatie met hypomanische perioden. Op basis daarvan kan worden vastgesteld of er sprake is van een bipolaire stoornis.
Tijdens het onderzoek wordt uitgebreid gesproken over het verloop van je klachten, eerdere depressieve of (hypo)manische episoden en gebeurtenissen die mogelijk voorafgingen aan deze stemmingswisselingen. Soms is aanvullend onderzoek nodig om andere oorzaken uit te sluiten. Ook kan een psycholoog of psychiater voorstellen om een partner of naaste bij de diagnostiek te betrekken. Zij herkennen veranderingen in je gedrag soms eerder dan jijzelf.
Kun je herstellen van een bipolaire stoornis?
Een bipolaire stoornis is een chronische aandoening. Dat betekent dat de kwetsbaarheid voor depressieve, manische of hypomane episoden blijft bestaan. Toch betekent dit niet dat je voortdurend klachten hebt of dat je leven erdoor wordt bepaald.
Met de juiste behandeling, begeleiding, indien nodig medicatie én aandacht voor leefstijl lukt het veel mensen om hun aandoening goed te leren hanteren en ermee om te gaan. Zo kun je signalen van een nieuwe episode eerder opmerken en de kans op terugval verkleinen. Veel mensen met een bipolaire stoornis leiden dan ook een actief leven, met werk, relaties en toekomstplannen.
Herstel betekent daarom niet dat de aandoening verdwijnt, maar dat je leert hoe je er zo goed mogelijk mee om kunt gaan. De behandeling richt zich niet alleen op het verminderen van klachten, maar ook op het versterken van veerkracht, stabiliteit en kwaliteit van leven.
Hoe kan U-center helpen?
Een bipolaire stoornis heeft vaak invloed op meerdere aspecten van je leven. Niet alleen op je stemming, maar ook op je werk, relaties, gezin en dagelijks functioneren. Daarom kijkt U-center verder dan de diagnose alleen.
Bij U-center verblijf je gedurende zes weken in een rustige omgeving, waar je je volledig kunt richten op je herstel. Tijdens deze opname onderzoekt een multidisciplinair behandelteam samen met jou wat jouw klachten in stand houdt en welke behandeling het beste past bij jouw situatie.
Daarbij is er aandacht voor eventuele bijkomende psychische aandoeningen, zoals angst, trauma, persoonlijkheidsproblematiek of verslaving. Door verschillende bewezen effectieve behandelvormen te combineren met aanvullende therapieën, werken we aan meer stabiliteit, veerkracht en een betere kwaliteit van leven.
Veelgestelde vragen over een bipolaire stoornis
Is een bipolaire stoornis hetzelfde als een depressie?
Nee. Bij een depressie is alleen sprake van depressieve episoden. Een bipolaire stoornis wordt gekenmerkt door afwisselende depressieve en manische of hypomane episoden.
Is een bipolaire stoornis erfelijk?
Erfelijke aanleg speelt een rol. Komt een bipolaire stoornis in je familie voor, dan is de kans groter dat je deze aandoening ontwikkelt. Toch krijgen ook mensen zonder familiegeschiedenis een bipolaire stoornis.
Kun je herstellen van een bipolaire stoornis?
Een bipolaire stoornis is een chronische aandoening. Met de juiste behandeling, begeleiding en aandacht voor leefstijl kunnen veel mensen hun klachten goed leren herkennen en de kans op nieuwe episoden verkleinen.
Kan stress een bipolaire episode uitlokken?
Ja. Langdurige stress, een ingrijpende gebeurtenis, slaaptekort of het gebruik van alcohol of drugs kunnen een manische, hypomane of depressieve episode uitlokken. Ook positieve gebeurtenissen, zoals een nieuwe baan of de geboorte van een kind, kunnen invloed hebben.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Merk je dat je stemmingen je dagelijks leven, werk of relaties beïnvloeden, of herken je afwisselend depressieve en manische of hypomane perioden? Bespreek je klachten dan met je huisarts. Een tijdige diagnose en behandeling kunnen veel verschil maken.